Phát triển Hai Riêng thành đô thị loại IV

 Huyện ủy Sông Hinh vừa thông qua chương trình hành động lãnh đạo xây dựng và phát triển thị trấn Hai Riêng thành đô thị loại IV vào năm 2020.

Ngã tư trung tâm TT Hai Riêng. Ảnh: Văn Thùy

Sau hơn 30 năm thành lập, được sự quan tâm của các ngành, các cấp, Đảng bộ và nhân dân thị trấn Hai Riêng đã tập trung khai thác mọi nguồn lực để đẩy mạnh phát triển kinh tế- xã hội, từng bước thể hiện là vai trò trung tâm, động lực phát triển của huyện Sông Hinh. Xét về tiêu chuẩn đô thị loại IV, thị trấn Hai Riêng đã đạt 38/49 tiêu chí, đạt mức 66,7/100 điểm, còn 11 tiêu chí chưa đạt. Với mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 thị trấn Hai Riêng trở thành đô thị loại IV, huyện ủy Sông Hinh định hướng phát triển thị trấn Hai Riêng trên cơ sở tôn trọng địa hình tự nhiên, kế thừa, phát huy giá trị cảnh quan thiên nhiên; tập trung xây dựng, mở rộng dân cư, không gian đô thị khu vực nội thị về hướng Tây Nam của thị trấn theo quy hoạch được duyệt; bảo vệ môi trường sinh thái, giữ gìn bản sắc văn hóa, tạo điểm nhấn riêng cho thị trấn Hai Riêng.

Tập trung cải tạo, nâng cấp hạ tầng cơ sở

Được biết đô thị loại IV có thể là thị xã hoặc thị trấn với chức năng là trung tâm kinh tế, văn hóa, hành chính, khoa học – kỹ thuật, giáo dục – đào tạo, du lịch, dịch vụ, đầu mối giao thông, giao lưu của một vùng trong tỉnh hoặc một tỉnh, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của một vùng trong tỉnh hoặc một số lĩnh vực đối với một tỉnh. Từ khi thành lập đến nay, Hai Riêng là đô thị loại V, cấp thị trấn.

V. Thùy

Ngày hội Văn hóa, thể thao, Du lịch được tổ chức tại thị trấn Hai Riêng, huyện Sông Hinh

 

Trang phục truyền thống người Ê Đê M'Dhour ở Sông Hinh. Ảnh: Văn Thùy

UBND tỉnh Phú Yên vừa ban hành kế hoạch tổ chức Ngày hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch các dân tộc thiểu số tỉnh Phú Yên lần thứ IX – 2016. Theo đó, thời gian diễn ra từ ngày 28/6 đến ngày 30/6/2016 tại Thị trấn Hai Riêng, huyện Sông Hinh. Các nội dung chính diễn ra trong ba ngày đó là: Trình diễn nghệ thuật dân gian kết hợp với giới thiệu trang phục truyền thống; Thi các môn thể thao dân gian: Bắn nỏ, đẩy gậy, kéo co, chạy cà kheo, đua thuyền, bơi lội; Giới thiệu văn hóa ẩm thực; Thi trại, gồm: mô hình thiết kế trại, trưng bày, thuyết minh về trại; Trình diễn trích đoạn lễ hội/trò chơi dân gian; Trình diễn cồng chiêng, Aráp; Trình diễn nghề thủ công truyền thống đặc trưng của địa phương, vùng, miền; Tổ chức công bố điểm du lịch văn hóa buôn Lê Diêm; Trưng bày tư liệu về chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam; Tổ chức gặp mặt diễn viên, vận động viên, nghệ nhân người dân tộc thiểu số tham gia Ngày hội.

Uống rượu cần- Nét văn hóa không thể thiếu trong lễ hội người Ê Đê

Ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc tỉnh Phú Yên năm nay có 9 đơn vị tham dự đó là: Sông Hinh, Sơn Hòa, Đồng Xuân, Tuy An, Đông Hòa, Tây Hòa, Phú Hòa, thị xã Sông Cầu và thành phố Tuy Hòa. Qua đây nhằm bảo tồn và phát huy di sản văn hóa các dân tộc trên địa bàn tỉnh, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và quảng bá du lịch Phú Yên, đồng thời nhằm nâng cao lòng tự hào dân tộc; tăng cường tình đoàn kết, sự hiểu biết và học tập lẫn nhau giữa các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Văn Thùy

Hấp dẫn “Đà Lạt ở Phú Yên”

Từ một vùng “khỉ ho, cò gáy”, thị trấn Hai Riêng của huyện miền núi Sông Hinh (Phú Yên) đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn của cư dân khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Một góc Hồ Trung tâm thị trấn Hai Riêng. Ảnh Văn Thùy

Từ một vùng “khỉ ho, cò gáy”, thị trấn Hai Riêng của huyện miền núi Sông Hinh (Phú Yên) đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn của cư dân khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

So với các huyện miền núi như Sơn Hòa và Đồng Xuân của Phú Yên, Sông Hinh là huyện “sinh sau, đẻ muộn” (thành lập năm 1985). Từ một vùng đất chỉ nổi tiếng là “lãnh địa” của dân đào đãi vàng, kinh tế Sông Hinh đã vươn lên vượt bậc, với thế mạnh sản xuất cây công nghiệp, chăn nuôi gia súc lớn, kinh tế trang trại. Khi các tuyến đường về Sông Hinh đã được nâng cấp, hàng hóa, dịch vụ nơi đây chẳng thiếu thứ gì.

Du lịch cộng đồng- Hướng mở cho ngành du lịch Sông Hinh phát triển. Ảnh: Văn Thùy 

Đặc biệt, với khí hậu mát mẻ, hồ nước lung linh và rừng thông đằm thắm, chính quyền Sông Hinh đã mạnh dạn đầu tư tại thị trấn Hai Riêng nhiều công trình cảnh quan tuyệt đẹp, như là một “Đà Lạt ở Phú Yên”. Hữu xạ tự nhiên hương, Hai Riêng đã trở thành điểm đến vui chơi giải trí, thể dục thể thao hằng ngày cho người dân quanh vùng. Theo ông Trần Thanh Định - Phó Chủ tịch UBND huyện Sông Hinh, địa phương đã tranh thủ nhiều nguồn vốn để đầu tư tôn tạo cảnh quan tại Hai Riêng, nhằm tạo nơi vui chơi cho người dân tại chỗ.

Đã có rất nhiều du khách từ các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh đến thăm và có ấn tượng đẹp
với cộng đồng dồng bào dân tộc thiểu số. Ảnh Văn Thùy

“Khu vực Đồi Thông nguyên là vùng hoang hóa. Địa phương đã dùng nguồn vốn đầu tư khoa học nông nghiệp để thử nghiệm cây thông caribe, và cây này trụ được. Rồi chúng tôi tìm vốn xây cầu bắc từ hồ Hai Riêng sang Đồi Thông. Cảnh quan đẹp nên người dân địa phương rất thích thú đến đây nghỉ ngơi, giải trí; nhất là khi đời sống người miền núi ngày càng phát triển. Hiện tại, ngành văn hóa đang tiếp tục tính toán tổ chức thêm nhiều hoạt động hấp dẫn, giàu bản sắc để tạo thêm điểm vui chơi cho người dân quanh vùng” - ông Định nói.

Một góc trung tâm Thị trấn Hai Riêng sau 30 xây dựng. Ảnh Văn Thùy

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phú Yên, quần thể hồ Hai Riêng - Công viên - Đồi thông - buôn văn hóa Lê Diêm là một điểm nhấn trong hành trình du lịch về miền núi của tỉnh, với nhiều công trình có giá trị xây lắp hàng tỷ đồng trở lên được đưa vào sử dụng và đang phát huy hiệu quả như Trung tâm Thương mại Sông Hinh, cầu và đường kè quanh hồ Hai Riêng, sân vận động, trung tâm văn hóa thể thao, đài truyền thanh - truyền hình, nhà hát nhân dân, bể bơi công cộng... Đó là chưa kể rất nhiều nhà hàng, khách sạn và nhiều dịch vụ tiện ích khác được người dân bỏ vốn đầu tư xây dựng, tạo nên bức tranh sầm uất của phố núi này./.

                                                                                           Hùng Phiên

Sức sống mới ở Ea Bia

Tặng quà các hộ gia đình chính sách ở xã Ea Bia

Từ một đơn vị yếu kém, giờ đây, Ea Bia đã vươn lên dẫn đầu trong các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số của huyện Sông Hinh về việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Tiêu biểu trong đó là xây dựng đường giao thông nông thôn. Qua 5 năm, bà con nhân dân đã tự nguyện đóng góp gần 300 triệu đồng, cùng với hỗ trợ của nhà nước, đã có 3.184m đường bê tông nông thôn kiên cố hoàn thành; 03 tuyến đường nội đồng với tổng chiều dài hàng nghìn mét được mở, nhờ đó hàng trăm hecta đất nông nghiệp được tận dụng khai thác, đem lại nguồn lợi đáng kể cho nhiều hộ gia đình. Ông Ksor Y Diêu, Phó Bí thư Đảng ủy xã Ea Bia, người đã tự nguyện hiến hơn 100m² đất nông nghiệp để mở đường nội đồng cho biết, Ea Bia là xã thuộc vùng dân tộc thiểu số, vùng núi, vùng đặc biệt khó khăn, những năm qua xã Ea Bia cũng như nhiều địa phương khác được thụ hưởng các chương trình đầu tư của Đảng, Nhà nước, đời sống bà con đã có nhiều đổi thay. Tuy nhiên, từ đây cũng đã tạo tâm lý trông chờ, ỷ lại vào cấp trên.  Điều đó thấy rõ khi xã triển khai Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, hầu hết đều lắc đầu, thậm chí có người còn nói thẳng ra rằng đây là việc của Nhà nước.

Nhưng với sự quyết tâm của đội ngũ cán bộ, đảng viên, tuyên truyền bằng việc làm gương đi đầu, đến nay nhận thức của đồng bào xã Ea Bia đã thay đổi tích cực. Ma Bin, người có uy tín buôn Ma Sung nói: “Nhiều hộ còn khó khăn nhưng vẫn phấn khởi góp tiền, hiến đất xây dựng nông thôn mới. Đó là trách nhiệm, nghĩa vụ của mình nhưng quan trọng hơn đó là tinh thần đoàn kết thống nhất, đồng tâm hiệp lực cùng Đảng, Nhà nước xây dựng quê hương đất nước phát triển”.

            Đáng mừng hơn, ý thức áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất của người dân Ea Bia đã có chuyển biến rõ nét. Ví như việc đưa giống sắn năng suất cao về trồng đại trà. Ma Ling, người đầu tiên trồng giống mới ở buôn Hai K’Rông, xã Ea Bia cho hay, cách đây hai năm, sau khi nghe cán bộ khuyến nông giới thiệu về giống sắn mới năng suất cao, rồi được nghe loa công cộng của đài xã giới thiệu mô hình trồng sắn mới ở xã Đức Bình Đông, tôi lặn lội xuống tận nơi học hỏi kinh nghiệm và mua cả xe ô tô chở về. Mọi người phì cười vì từ trước đến nay giống sắn chỉ đi xin chứ mấy ai phải mua. Hiệu quả thấy rỗ khi năng suất từ 20 tấn tăng lên 40 tấn. Từ đó đến nay, hầu hết các hộ gia đình trong xã đã sử dụng giống sắn mới. Ông Nay Y Sét, Phó bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Ea Bia cho hay, giống sắn mới cùng với việc đầu tư thâm canh, năng suất sắn đã tăng cao hơn 10 tấn mỗi hecta so với năm 2010, nhờ vậy dù giá thu mua xuống thấp, nhưng người trồng sắn vẫn có lãi. Ông Nay Y Sét cho biết thêm, thực hiện nghị quyết của Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2010-2015 về việc nâng cao hiệu quả sản xuất của người nông dân, ngoài việc chú trọng áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, xã đã hướng dẫn nhân dân khai thác hiệu quả đất đai bằng việc trồng cây thích hợp. Ví dụ như trồng luân canh đậu, bắp với diện tích sắn; trồng cây có gía trị kinh tế cao như cao su, tiêu; chuyển đổi kịp thời diện tích lúa có khả năng thiếu nước sang các cây trồng cạn. Nờ vậy đến cuối năm 2014, tổng diện tích gieo trồng toàn xã tăng lên 1.839 hecta, đạt 122,6% nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ X, nhiệm kỳ 2010-2015 đã đề ra; thu nhập bình quân đầu người đạt 8 triệu đồng, tăng gần gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ; đã có 20 hộ đạt thu nhập từ 100 đến 200 triệu đồng/ năm; hơn 100 hộ đạt thu nhập từ 50 đến 100 triệu đồng/ năm; tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 257 hộ đầu nhiệm kỳ xuống còn 110 hộ, tương đương 42,8%.

            Diện mạo xã Ea Bia không ngừng đổi thay. Những ngôi nhà sàn dài đang mọc ra từng ngày, bên cạnh đó là những chiếc máy cày, máy kéo còn nguyên màu sơn mới đỏ au; Những con đường bê tông ngang dọc chạy khắp buôn làng, len lỏi qua những đồi sắn, bắp, lúa xanh ngút ngàn tầm mắt; mạng lưới điện quốc gia, điện thoại, internet về từng hộ gia đình. Ma Rái, một cán bộ lão thành tại địa phương bày tỏ: bây giờ đời sống của bà con đã khấm khá hơn rất nhiều. Hộ nào cũng có của ăn của để. Hộ chịu khó mua được ô tô, máy cày. Có được kết quả đó, ngoài việc nỗ lực phấn đấu của từng người dân, thì phải kể đến công rất lớn của Đảng, Nhà nước; mà gần nhất là đội ngũ cán bộ, đảng viên, đặc biệt là những cán bộ, đảng viên trẻ. Họ đã không quản ngày đêm đến với nhân dân để phổ biến chủ trương, nghị quyết của Đảng, các chính sách mới của nhà nước; tiếp thu và giải quyết kịp thời những ý kiến nguyện vọng của nhân dân; nhờ vậy nhân dân tuyệt đối tin tưởng với Đảng, với nhà nước; chấp hành nghiêm các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong mọi lĩnh vực kinh tế- văn hóa xã hội cũng như giữ gìn sự đoàn kết, không để kẻ xấu kích động, chia rẽ buôn làng. “Mong rằng đội ngũ cán bộ trẻ tiếp tục phát huy kết quả đạt được, không ngừng rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng, học tập nâng cao trình độ, đưa khoa học mới, cây trồng mới phù hợp khí hậu, thổ nhưỡng địa phương, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, xây dựng thành công nông thôn mới”- Ma Rái nói.

           

  

Lễ cấp sắc của người Dao, xã Ea Ly, huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên

Những năm 1991, 1992, một số hộ gia đình dân tộc Dao ở Thái Nguyên di cư đến khu vực núi Hòn Đen, xã Ea Ly, huyện Sông Hinh  xây dựng vùng kinh tế mới, dựng lên thôn Tân Bình ngày nay. Thôn Tân Bình hiện đã có trên 40 hộ người Dao, chiếm hơn một nửa tổng số hộ dân trong thôn. Dù rời xa quê hương đã  lâu nhưng người Dao nơi đây vẫn giữ bản sắc văn hóa của dân tộc mình, trong đó đáng kể nhất là lễ cấp sắc- một di sản văn hóa vừa được Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch công nhận là văn hóa phi vật thể cấp quốc  gia.

Ông Bàn Nguyên Thành, người trưởng thành thôn Tân Bình, xã Ea Ly khảng khái nói: “Những người có cháu, có chắt già cỡ nào chăng nữa khi chưa được cấp sắc vẫn chưa được công nhận là người lớn”.

 Nếu như người Ê Đê có lễ trưởng thành, thì người Dao phải nói đến lễ cấp sắc. Mùa xuân, mùa lễ hội cũng là mùa người Dao chọn làm lễ cấp sắc. Với người Dao, Lễ cấp sắc là một nghi lễ quan trọng nhất trong cuộc đời của mỗi con người. Điều kiện để được cấp sắc là đã có gia đình, gia đình đó phải làm được nhiều việc tốt. Khi đã được cấp sắc, người đó được dân làng tôn trọng, có vị trí trong cộng đồng và được làm thày cúng có thể cúng cấp sắc cho người khác.

Lễ báo với Thần Hoàng về người đủ điều kiện được cấp sắc

Già làng, thày cấp sắc Bàn Lê Minh, thôn Tân Bình, xã Ea Ly, Sông Hinh bày tỏ: Dân tộc Dao ai cũng phải qua lễ cấp sắc, để cho trở thành con người có vợ có chồng là người lớn. Nếu không khi mất đi vẫn là trẻ con. Mình cấp sắc thế này thì có tên tuổi với Ngọc Hoàng và trở thành người lớn, có đủ nghị lực để làm mọi việc. Cấp sắc rồi ai thiếu cái gì, muốn làm cái gì thì mới làm được. Không phải là mê tín mà theo phong tục tập quán.

Nghi lễ trong cấp sắc kéo dài trung bình 24 tiếng đồng hồ liên tục. Thày cúng là những người có uy tín trong làng. Điểm nhấn trong lễ cấp sắc là những bức tranh tượng trưng cho các vị thần hoàng cùng bàn thờ tổ tiên; những điệu nhảy trong triếng chiêng, trống; tiếng tù và và lời cúng được xếp vần thành thơ thỉnh cầu với tổ tiên và các vị thần hoàng ban an lành đến mọi người trong nhà.

Đốt 3.000 tiền tượng trưng làm lễ vật cho Thần Hoàng

Ông Bàn Nguyên Thành cho biết: Nội dung chủ yếu là làm tốt cho gia đình, ví dụ gia đình mấy năm trước gặp khó khăn, hay là tai họa; hôm nay gia đình mới tổ chức làm cái lễ cấp sắc cho để sau này được bình an. Những đoạn không cần thiết thì cắt. Ngày xưa làm ba ngày hai đêm. Những người làm chậm còn tới ba ngày ba đêm

Già làng, thày cấp sắc Bàn Lê Minh cho hay: Nhớ về tổ tiên chính là cấp rồi, thì người ta mới có một trí nhớ cho con người rằng: ông này xưa nay nó làm cái chuyện ấy tốt, mà tốt với đạo đức của người dao.

Đất đai màu mỡ, tinh thần cần cù lao động sản xuất cùng với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, cuộc sống của người dân nơi đây ngày một khấm khá. Nhờ vậy đến nay hầu hết người Dao thôn Tân Bình đã làm được lễ cấp sắc cho mình. Lễ cấp sắc thường tổ chức trong khuôn khổ gia đình. Tuy nhiên với người Dao thôn Tân Bình đây còn là dịp để mọi người trong dân làng gặp gỡ, xây dựng tinh thần đoàn kết giúp nhau cùng tiến bộ.

Ông Bàn Nguyên Thành cho biết thêm: Tập trung đoàn kết lại để thành nghi lễ này; Không tập trung, không đoàn kết thì không bao giờ làm được cấp sắc như thế này đâu. Bởi vì là đây không thể một minh làm được mà anh em thật cũng chưa thể làm được. Phải nhờ tới anh em khác, với họ khác thì mới làm được. Chủ yếu anh  em hàng xóm, khi thấy ông này có ngày tháng để cấp sắc cho hộ gia đình đây nhưng mà ông không có heo, thì bây giờ nói anh em hàng xóm thôi để anh em giúp cho; khi nào làm nên thì trả lại.

Ông Ksor Y Thư, Phó Giám đốc Trung tâm VH-TT huyện Sông Hinh nói: Góc độ bản thân tôi quản lý mảng bảo tồn văn hóa các dân tộc huyện Sông Hinh, trong các lễ hội của huyện Sông Hinh thì có lễ cấp sắc của người Dao. Đây là một lễ  hội xuất sắc nhất của người Dao được Quốc gia công nhận là văn hóa phi vật thể. Cấp sắc của người Dao được thể hiện mạnh mẽ trong quá trình lao động và cuộc sống. Dưới góc độ ngành văn hóa, sau này chắc chắn sẽ bảo tồn lại lễ hội này.

... để được Thần Hoàng cong nhận gia chủ và vợ đã thành người lớn

PHÁT TRIỂN DU LỊCH GÓP PHẦN GÌN GIỮ VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HOÁ CỦA ĐỒNG BÀO CÁC DÂN TỘC HUYỆN SÔNG HINH

Vui hội cồng chiêng- a rap

Phan Thanh Quyền

Trưởng Phòng Văn hóa – Thông tin huyện Sông Hinh

Với đặc thù là một Huyện miền núi có nhiều dân tộc anh em sinh sống (Gồm 17 dân tộc): Ê đê, bana, kinh, chăm hroi, rắc lây, tày, nùng, dao, sán dìu…Mỗi dân tộc đều có bản sắc văn hóa riêng, do vậy đời sống văn hóa và sinh hoạt văn hóa của đồng bào các dân tộc Huyện Sông hinh hết sức phong phú, độc đáo, đa dạng, đặc biệt là di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đây là tài sản tinh thần vô cùng quý giá. Trong đó tiêu biểu là văn hóa cồng chiêng nằm trong không gian văn hóa cồng chiêng tây nguyên được Unesco công nhận là kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại vào ngày 15/01/2005.

Múa May-a của người Ê Đê M'DHour trong lễ đâm trâu

Sau hơn 25 năm xây dựng và phát triển, huyện Sông hinh đã đạt được những thành tựu đáng kể trên các lĩnh vực kinh tế - văn hóa - xã hội; an ninh quốc phòng. Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân từng bước được nâng cao. Mức hưởng thụ văn hóa của người dân nhất là các vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc có sự chuyển biến rõ nét. Các hoạt động văn hóa thể dục thể thao thường xuyên được tổ chức từ huyện đến cơ sở. Các lễ hội văn hóa của đồng bào các dân tộc trên địa bàn huyện từng bước được khôi phục thông qua các hoạt động được tổ chức ở cấp Huyện, xã, thị trấn, thôn buôn và tham gia các hoạt động văn hóa ở cấp Tỉnh cụ thể: Hàng năm Huyện tổ chức liên hoan - thể thao các dân tộc; Hội diễn nghệ thuật quần chúng; Liên hoan văn hóa cồng chiêng; liên hoan đàn và hát dân ca…Các lễ hội được tổ chức ở các buôn làng như: Lễ bỏ mã; lễ cầu mưa; lễ mừng sức khỏe; cúng làng cuối năm; lễ mừng nhà mới; lễ đâm trâu…Thông qua các hoạt động văn hóa đã quy tụ được nhiều nghệ nhân tham gia biểu diễn và phát hiện nhiều nghệ nhân có trình độ hiểu biết về văn hóa nghệ thuật dân gian. Nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được bảo tồn gìn giữ.Một số thôn buôn đồng bào dân tộc đã có đội cồng chiêng, các hoạt động văn hóa thực sự là món ăn tinh thần không thể thiếu của mỗi người dân. Thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa đã thắt chặt thêm tình đoàn kết giữa các dân tộc, các địa phương trên địa bàn huyện.

Căn cứ Nghị quyết số:21/2006/NQ-HĐND khóa 6 ngày 29/12/2006 của hội đồng nhân dân huyện sông hinh về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa các dân tộc Huyện Sông hinh. UBND Huyện Sông hinh đã xây dựng đề án bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa các dân tộc trên địa bàn Huyện Sông hinh và giao trách nhiệm cho Phòng Văn hóa và Thông tin thực hiện đề án này. Qua gần 4 năm thực hiện (Từ năm 2007-2010) đã được một số kết quả sau đây:

- Tổ chức khảo sát, sưu tầm di sản văn hóa vật thể và phi vật thể trên địa bàn Huyện cụ thể như: Sưu tầm cồng chiêng, các làn điệu dân ca, sử thi, phục dựng lễ hội cầu mưa, sưu tầm các loại nhạc cụ, các trang phục của đồng bào các dân tộc trên địa bàn Huyện. Nhìn chung trong quá trình tổ chức thực hiện đề án Phòng Văn hóa và Thông tin nhận thấy đồng bào các dân tộc trên địa bàn Huyện có ý thức giữ gìn và phát huy các giá trị di sản văn hóa của địa phương, dân tộc mình.

- Tuy nhiên do sự nhận thức và điều kiện kinh tế khó khăn, sự tác động mặt trái của cơ chế thị trường, sự bùng nổ của các phương tiện thông tin nhất là Internet. Vì vậy, nhiều hoạt động văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc có nguy cơ bị mai một, thất truyền. Các nghệ nhân hiểu biết về các loại hình văn hóa nghệ thuật dân gian rất ít, thế hệ trẻ thiếu sự quan tâm về các hoạt động văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc. Công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc theo đề án của UBND Huyện giao cho Phòng Văn hóa và Thông tin thực hiện gặp rất nhiều khó khăn. Cụ thể là nguồn kinh phí thực hiện đề án không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ được giao, chưa huy động được sự tham gia của cộng đồng. Có nhiều lễ hội của đồng bào các dân tộc hết sức độc đáo, có ý nghĩa nhân văn nhưng không được tổ chức phục dựng. Đội cồng chiêng ở các thôn buôn của đồng bào dân tộc Êđê, bana rất ít, vì vậy một số cồng chinh của đồng bào bị đem bán hoặc trao đổi để phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt kinh tế của gia đình. Trước thực trạng đời sống văn hóa và hoạt động văn hóa của đồng bào các dân tộc Huyện Sông hinh như tôi vừa đề cập, đây là một vấn đề cần phải được quan tâm giải quyết. Làm thế nào để giữ gìn và phát huy được các giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc? Theo tôi, phát triển du lịch là phương án tốt nhất, hiệu quả nhất để phát triển kinh tế gắn với phát triển văn hóa- xã hội.

Thưa các Đ/c!

Văn hóa và phát triển là sự vận động biện chứng mang tính quy luật. Trong nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay, bất cứ một địa phương nào cũng phải đặt tiêu chí phát triển lên hàng đầu. Bởi vì sự vận động và phát triển sẽ làm cho cộng đồng ở đó có cuộc sống tốt đẹp hơn, hướng đến giá trị nhân văn hơn. Như vậy, văn hóa phải năm trong tiêu chí phát triển chung. Ở trong mỗi quốc gia, mỗi Tỉnh, mỗi Huyện, hoặc mỗi xã trong đó người dân có thu nhập cao thì chưa đủ mà phải có đời sống văn hóa đẹp, mức hưởng thụ văn hóa phải cao. Như vậy, phát triển du lịch chính là một phần trong nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội của địa phương. Nếu phát triển du lịch tốt thì sẽ giải quyết được các vấn đề cơ bản sau đây:

- Giới thiệu quảng bá rộng rãi về đất nước – con người Huyện Sông hinh đến với công chúng trong nước và ngoài nước, đặc biệt là giới thiệu về bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào các dân tộc trong Huyện (Văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể).

- Các nghệ nhân sẽ có điều kiện giao lưu văn hóa và biểu diễn để giới thiệu cho khách du lịch về những hoạt động văn hóa của địa phương như: Văn hóa cồng chiêng; các loại hình văn hóa nghệ thuật dân gian; các lọai nhạc cụ của đồng bào các dân tộc; các lễ hội hết sức độc đáo như: Lễ hội đâm trâu, lễ bỏ mã, lễ cầu mưa, lễ mừng sức khỏe, lễ mừng nhà mới…

- Khi được tổ chức biểu diễn giới thiệu cho du khách, các nghệ nhân sẽ có sự sáng tạo, say mê và lưu giữ được bản sắc văn hóa của dân tộc mình, sẽ có điều kiện để truyền lại cho thế hệ trẻ biết giữ gìn và phát triển các loại hình văn hóa hết sức độc đáo này. Khi biểu diễn phục vụ, các nghệ nhân sẽ có thêm một phần thu nhập kinh tế, từ đó sẽ có điều kiện để đầu tư xây dựng các chương trình văn hoá nghệ thuật dân gian mang tính chuyên nghiệp và quy mô hơn, góp phần xã hội hoá các hoạt động văn hoá nghệ thuật.

Để thực hiện được mục tiêu đặt ra, theo tôi muốn khôi phục và phát triển được các hoạt động văn hóa để phục vụ khách du lịch thì cần phải tập trung vào những nhiệm vụ và giải pháp sau đây:

Thứ 1: Xây dựng nhà văn hóa thôn buôn:

Chúng ta cần tập trung ưu tiên đầu tư có trong điểm để xây dựng nhà văn hóa thôn buôn, xây dựng nhà kiên cố quy mô, đảm bảo tiêu chuẩn về thiết kế, diện tích sinh hoạt trong nhà và hoạt động ngoài trời. Địa điểm cần phải phù hợp thuận lợi để tổ chức các hoạt động văn hóa. Điều cần lưu ý và chú trọng đó là khâu thiết kế mẫu nhà văn hóa phải được đồng bào sinh sống ở thôn buôn đó lựa chọn quyết định. Việc đầu tư xây dựng, bố trí địa điểm phải được kiểm tra kỉ lưỡng phải có sự thống nhất cao giữa các ngành liên quan, vì đây là địa điểm tập trung sinh hoạt văn hóa cộng đồng, nơi diễn ra các hoạt động văn hóa. Tránh tình trạng đầu tư xây dựng một cách tràn lan, lãng phí không hiệu quả.

Thứ 2: Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc:

Đây là nhiệm vụ cần phải được chú trọng quan tâm đúng mức trước mắt cũng như lâu dài. Theo tôi cần tập trung khôi phục các đội đánh cồng chiêng, các đội nhảy Arap ở các thôn buôn. Tập hợp qui tụ các nghệ nhân biết biểu diễn các loại nhạc cụ, nghệ nhân hát các làn điệu dân ca, sử thi, để có sự đầu tư hỗ trợ giúp đỡ. Bởi vì hiện nay các nghệ nhân biết được các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật này là rất ít, nếu không được đầu tư thì sẽ có nguy cơ mai một, thất truyền.

Trang phục truyền thống của người Ê Đê M' DHour

Hiện nay Huyện Sông hinh có nhiều lễ hội độc đáo như: Lễ hội đâm trâu; lễ cầu mưa; lễ bỏ mã; lễ mừng sức khỏe; lễ mừng nhà mới…nhưng do điều kiện kinh phí khó khăn vì vậy các lễ hội này ít được tổ chức và phục dựng. Đề nghị Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch, UBND Huyện nên chọn điểm để đầu tư tổ chức phục dựng mỗi năm ít nhất là một lễ hội ở một địa phương để giới thiệu quảng bá nét văn hóa độc đáo này của đồng bào dân tộc.

Thứ 3: Tổ chức liên hoan văn hóa nghệ thuật dân gian:

Hàng năm hoặc định kỳ Sở VHTT&DL, UBND Huyện cần tổ chức liên hoan văn hóa nghệ thuật dân gian như: Liên hoan đàn và hát dân ca; liên hoan văn hóa cồng chiêng…Để các nghệ nhân có điều kiện thể hiện tài năng và nâng cao trình độ nghệ thuật. Qua liên hoan sẽ phát hiện được các tài năng để có điều kiện bồi dưỡng, đào tạo phát triển.

Thứ 4: Giới thiệu quảng bá trên các thông tin đại chúng:

Đây là vấn đề hết sức cần thiết trong công tác quảng bá giới thiệu các loại hình nghệ thuật dân gian của đồng bào các dân tộc Huyện Sông hinh đến với công chúng. Vì vậy để nghị UBND Huyện có sự đầu tư hỗ trợ để xây dựng chương trình văn hóa nghệ thuật phát trên đài truyền thanh - truyền hình Huyện, trung tâm truyền hình Việt nam tại Phú yên theo định kỳ.

Thứ 5: Xây dựng các tua du lịch trong và ngoài tỉnh:

Cần phải xây dựng các tua du lịch trong và ngoài tỉnh, xác định Sông Hinh là một điểm đến. Trong quá trình thực hiện các tua du lịch đến Sông Hinh phải có chương trình biểu diễn văn hoá nghệ thuật dân gian của đồng bào các dân tộc gắn với tổ chức các lễ hội truyền thống để phục vụ du khách.

Nếu chúng ta thực hiện tốt những nhiệm vụ và giải pháp như tôi đã nêu thì các hoạt động văn hóa của Huyện Sông hinh sẽ đáp ứng được chất lượng phục vụ cho khách du lịch khi đến tham quan và ngược lại khách tham quan sẽ được thưởng thức, khám phá về các hoạt động văn hóa rất độc đáo của địa phương.

Kính thưa các Đ/c!

Thực hiện Nghị quyết TW 5 (khóa VIII) của Đảng về “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc”. Đảng ta đã khắng định: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển, đồng thời là mục tiêu cao cả của Chủ nghĩa xã hội”. Đây là một trong những luận điểm cơ bản và có tính chiến lược nói lên vị trí cực kỳ quan trọng của văn hóa đối với đời sống xã hội nhất là trong xu thế phát triển và hội nhập như hiện nay. Phát triển du lịch là một nhiệm vụ quan trọng để góp phần phát triển kinh tế - xã hội và cũng là để góp phần giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc Huyện Sông Hinh.

Hội thảo “Định hướng và những giải pháp phát triển du lịch Huyện Sông hinh” Bao gồm nhiều nội dung liên quan đến các vấn đề phát triển kinh tế - xã hội, liên quan đến các ngành các cấp. Trong thời gian có hạn tôi chỉ xin phép được phát biểu trao đổi một số vấn đề cơ bản và đề xuất những nhiệm vụ giải pháp trọng tâm về công tác phát triển du lịch góp phần giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc Huyện Sông hinh. Với hi vọng được sự quan tâm giúp đỡ của các cấp lãnh đạo, sự phối hợp của các ngành các cấp để chúng tôi thực hiện tốt hơn về nhiệm vụ phát triển văn hóa trên địa bàn Huyện Sông hinh. Thay mặt ngành Văn hóa và Thông tin Huyện xin được gởi đến các Đ/c lãnh đạo, quý vị đại biểu và toàn thể các Đ/c lời chào trân trọng- lời chúc sức khoẻ, hạnh phúc, thành đạt- Chúc hội thảo thành công. Xin cảm ơn.

Sông Hinh- Lễ Hội- Du lịch

VAI TRÒ CỦA HOẠT ĐỘNG LỄ HỘI 

TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH HUYỆN SÔNG HINH

Cử nhân Nguyễn Trần Vỹ

Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch

I- VAI TRÒ CỦA HOẠT ĐỘNG LỄ HỘI TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH:

1. Quan điểm chung về Lễ hội:

Lễ hội là một loại hình sinh hoạt văn hóa cộng đồng phổ biến và đậm đà bản sắc dân tộc, là tài sản vô giá trong kho tàng di sản văn hóa phi vật thể, làm giàu và phát huy giá trị nền văn hóa dân tộc.

DU LỊCH SÔNG HINH TIỀM NĂNG VÀ TRIỂN VỌNG PHÁT TRIỂN

Tiềm năng du lịch Sông Hinh

                                     Phạm Văn Bảy

 Trưởng Phòng Nghiệp vụ Du lịch,

                                      Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Phú Yên

Thú vui tao nhã

1. Nhận dạng một số tài nguyên du lịch tiêu biểu của huyện Sông Hinh:

Sông Hinh là một huyện miền núi nằm ở phía tây nam của tỉnh Phú Yên, cách thành phố Tuy Hòa 54 km, phía đông giáp huyện Tây Hòa, phía tây giáp huyện Krông Pa và huyện Madrak, phía nam giáp huyện Ninh Hòa, phía bắc giáp huyện Sơn Hòa, có tài nguyên du lịch khá phong phú.

Tài nguyên du lịch tự nhiên:

 - Lòng hồ và nhà máy Thuỷ điện Sông Hinh: Nằm trên phạm vi 2 xã Đức Bình Đông và Sông Hinh; diện tích rộng 41km² với nhiều loài cá nước ngọt sinh sống, trong đó có nhiều loại đặc sản như cá mã, cá sảnh, cá lăng, cá thác lác...; có thảm thực vật bao quanh hồ phong phú; có các bãi tắm ven hồ, ven một số đảo, khí hậu trong lành, mát mẻ quanh năm. Quanh hồ là những cánh rừng nguyên sinh xanh bạt ngàn. còn có tiềm năng du lịch sinh thái rất lớn. Du khách đến đây sẽ tham quan hệ thống đập ngăn nước đồ sộ và nhà máy thuỷ điện Sông Hinh; hoặc du thuyền trên lòng hồ để ngắm cảnh, thưởng thức đặc sản hoặc vào thăm các buôn làng sinh sống ở quanh khu vực hồ.

- Lòng hồ và nhà máy thuỷ điện Sông Ba Hạ: Nằm trên phạm vi địa phận 3 huyện: Sơn Hoà, Sông Hinh (Phú Yên) và KrôngPa (Gia Lai). Diện tích mặt hồ trên 60 km², đây là công trình thuỷ điện lớn của cả nước; Công trình thuỷ điện Sông Ba hạ cùng với hồ chứa nước, gần với Khu bảo tồn thiên nhiên Krông Trai, các khu rừng tự nhiên trong vùng sẽ là tiềm năng to lớn để phát triển du lịch sinh thái theo trục Đông - Tây của tỉnh.

- Hồ trung tâm thị trấn Hai Riêng: Diện tích mặt nước: 17ha, có thảm thực vật bao quanh hồ phong phú; có các bản làng người dân tộc thiểu số sinh sống quanh hồ; khí hậu trong lành, mát mẻ quanh năm, được xem là lá phổi của thị trấn. Nơi đây các thể hình thành trung tâm du lịch phía Tây Nam của tỉnh gắn với các cơ sở vật chất kỷ thuật: Khách sạn, nhà hàng, khu vui chơi giải trí, mua sắm.

- Lòng hồ và nhà máy thủy điện Krông-Hnăng: Diện tích mặt hồ 24km², phần lớn nằm trên địa phận huyện Krông-Hnăng (Đắc Lắc), công trình nhà máy thuỷ điện nằm trên địa phận huyện Sông Hinh (Phú Yên). Nơi đây có tiềm năng du lịch sinh thái, tuy nhiên cần có sự liên kết giữa 2 tỉnh.

Ngoài ra còn có các tài nguyên du lịch tự nhiên khác như: Thác H’ly (buôn Kít xã Sông Hinh), thác MaRe (xã Đức Bình Tây), sông Nhau (xã Sơn Giang)…

Tài nguyên du lịch nhân văn:

Sông Hinh có văn hóa cồng chiêng gắn với nhiều lễ hội văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc mang nhiều nét truyền thống văn hóa, bản địa của người dân tộc thiểu số như: Lễ hội đâm trâu, lễ hội mừng lúa mới, lễ bỏ mã, lễ mừng thọ…; các sử thi, truyện cổ tích dân gian, các điệu múa truyền thống, nhạc cụ cồng chiêng, Arap; Làng nghề dệt thổ cẩm truyền thống; Ẩm thực với đặc sản như cá lăng, cá bống, gà vườn, heo rừng lai và các loại rượu cần…                

Hồ thủy điện Sông hinh

                  

Một số tài nguyên du lịch trong mối liên hệ vùng với Sông Hinh:

Khu bảo tồn thiên nhiên Krông Trai: nằm trên địa bàn 2 xã Suối Trai và Krông Pa - huyện Sơn Hoà; có diện tích trên 22 nghìn ha, trong đó rừng tự nhiên 12.340ha. Với vị trí địa lý thuận lợi, giàu tài nguyên thiên nhiên và nhân văn, nên khu bảo tồn thiên nhiên Krông trai có điều kiện để phát triển du lịch sinh thái, nghiên cứu khoa học kết hợp với văn hoá;

Thác Hoà Nguyên thuộc xã Sơn Nguyên - huyện Sơn Hoà, với phong cảnh khu rừng nguyên sinh, nhiều loài sinh vật quý hiếm, kết hợp không khí trong lành, mát mẻ;

Đập Đồng Cam thuộc xã Hoà Hội - huyện Phú Hoà, một công trình kiến trúc có giá trị mỹ thuật cao, có ý nghĩa về lịch sử và kinh tế. Hằng năm vào này mồng 8 tháng giêng âm lịch, nhân dân địa phương tổ chức lễ hội Đồng Cam, thu hút hàng ngàn lượt khách tham quan du lịch;

Vực Phun nằm ở thượng nguồn sông Bánh Lái thuộc xã Hoà Mỹ Tây, huyện Tây Hoà, có thể phát triển thành một khu du lịch hấp dẫn, thu hút khách đến tìm hiểu sinh thái rừng, leo núi, tắm suối, cắm trại và nhiều hoạt động vui chơi khác;

Suối nước nóng Lạc Sanh thôn xã Sơn Thành Tây, huyện Tây Hoà, nơi đây có tiềm năng lớn để phát triển loại hình du lịch sinh thái kết hợp với nghỉ dưỡng, chữa bệnh. Ngoài ra, đến đây du khách có thể tắm nước nóng, bùn hoặc đắm mình trong dòng nước mát của sông Chống Gậy.

            Ngoài ra, còn có các suối, cảnh đẹp có thể kết hợp khai thác phát triển du lịch như: Suối Lạnh (xã Hoà Thịnh – Tây Hoà), cụm hồ Mỹ Lâm và Đá Bàn (Hoà Thịnh - Tây Hoà); Di tích lịch sử quốc gia Đường 5 (ĐT645)...

2. Huyện Sông Hinh trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Phú Yên:

- Là nơi tiếp giáp giữa khu vực đồng bằng và miền núi cao nguyên, có hệ thống các sông, suối, hồ lớn, có ý nghĩa quan trọng về phòng hộ, dự trữ nguồn nước, giảm tác động thiên tai, bảo vệ môi trường sinh thái.

- Là vùng đất có lịch sử phát triển lâu đời, giàu truyền thống hào hùng trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ tổ quốc, nhưng cũng là vùng luôn nhạy cảm về dân tộc, tôn giáo.

- Là địa bàn đang hình thành các tuyến giao thông quan trọng, tạo thuận lợi cho giao lưu, hợp tác, liên kết phát triển với các vùng trong và ngoài tỉnh và là một trong những cửa ngõ nối các tỉnh Phú Yên với các tỉnh Tây Nguyên:

+ Tuyến tỉnh lộ ĐT 645 đi qua thị trấn Hai Riêng, kiến nghị Trung ương chuyển ĐT 645 đi Đắc Lắc thành quốc lộ;

+ Đang xây dựng tuyến Đông Trường Sơn của quốc gia đi qua địa bàn huyện Sông Hinh và trục giao thông phía Tây nối 3 tỉnh Bình Định – Phú Yên và Đăk Lăk;

+ Đang đề nghị Trung ương đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Tuy Hoà – Tây Nguyên, phần đi qua địa bàn Tây Hoà, Sông Hinh dài khoảng 30 km.

Việc phát triển hạ tầng giao thông là một yếu tố quan trọng để nhà đầu tư và khách du lịch có nhiều điều kiện thuận lợi để tiếp cận với tài nguyên du lịch của huyện Sông Hinh.

3. Triển vọng phát triển du lịch Sông Hinh:

Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 122/2008/QD-TTg ngày 29/8/2008 phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Phú Yên đến 2020, trong đó:

- “...Xây dựng tỉnh Phú Yên thành một cửa ngõ mới ra hướng Đông cho vùng Tây Nguyên; phấn đấu trở thành trung tâm du lịch, dịch vụ lớn trong khu vực và cả nước. Hình thành cụm đầu mối giao thông đường sắt, đường thủy, đường bộ Đông Tây và đường hàng không...”. “...Từng bước xây dựng  du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, công nghiệp “sạch” mang màu sắc độc đáo riêng... Tôn tạo các di tích, danh thắng, các điểm du lịch gắn với công tác bảo vệ môi trường. Tăng cường thu hút vốn đầu tư cơ sở hạ tầng du lịch, khách sạn, nhà nghỉ, nhà hàng, khu nghỉ mát... đạt tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế, nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch và chất lượng phục vụ du khách, đa dạng hóa các hoạt động du lịch. Phát triển nghề thủ công truyền thống, tạo sản phẩm độc đáo mang sắc thái địa phương phục vụ khách du lịch”.

- Đối với hướng Đông – Tây: Nối Phú Yên với các tỉnh Tây Nguyên và các tỉnh miền Trung thông qua các hành lang kinh tế: quốc lộ 25, ĐT645, QL 24, 14, 19... Hướng này phát triển du lịch với văn hoá các dân tộc, khai thác các cảnh quan tự nhiên, các tiềm năng du lịch miền núi và gắn với du lịch biển. Trong đó tập trung khai thác các điểm du lịch: các hồ chứa nước lớn: hồ thuỷ điện Sông Hinh, hồ thuỷ điện Sông Ba Hạ, hồ Phú Xuân, hồ Đồng Tròn, hồ Xuân Bình...Các thác suối: thác Hoà Nguyên, thác Cây Đu, thác Mơ, vực Phun, Thác Hàng, Vực Hòm, Vực Song... Các nguồn nước khoáng: Phú Sen, Lạc Sanh, Triêm Đức...và các di tích lịch sử: Núi đá bia, mộ và đền thờ Lê Thành Phương, mộ và đền thờ Lương Văn Chánh, nhà thờ Bác Hồ, hội trường mùa xuân ở Sơn Định...xây dựng Vân Hoà trở thành đô thị du lịch trung tâm nghỉ mát của Phú Yên. Xây dựng một số buôn làng văn văn hoá du lịch của đồng bào các dân tộc, thu hút khách du lịch (các buôn khu vực gần hồ thuỷ điện Sông Hinh, buôn Hoà Ngãi –Sơn Hoà...)...

Hiện nay, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch đang lập Quy hoạch phát triển du lịch Phú Yên đến năm 2020. Căn cứ vào sự phân bố tài nguyên du lịch, nguồn lực và các điều kiện có liên quan, định hướng phân vùng các không gian du lịch của tỉnh Phú Yên thành bốn không gian du lịch có các tính chất phát triển khác nhau bao gồm:

(1) Không gian du lịch trung tâm: bao gồm thành phố Tuy Hòa và một số vùng phụ cận thuộc huyện Đông Hòa, Phú Hòa, Tuy An;

(2) Không gian du lịch nghỉ dưỡng biển đảo: bao gồm thị xã Sông Cầu và một phần của huyện Tuy An ;

(3) Không gian du lịch miền núi phía Tây Bắc: bao gồm Cao Nguyên Vân Hòa và vùng phụ cận thuộc các huyện Sơn Hòa, Đồng Xuân, Tuy An ;

(4) Không gian du lịch miền núi phía Tây Nam: bao gồm huyện Sông Hinh và vùng phụ cận thuộc các huyện Sơn Hòa, Tây Hòa, Phú Hòa; Không gian du lịch này có những điểm như sau:

- Trung tâm du lịch chính là thị trấn Hai Riêng gắn với hồ thủy điện Sông Hinh và khu tiểu vùng là Khu bảo tồn thiên nhiên Krông Trai gắn với hồ thủy điện Sông Ba Hạ.

- Đây là vùng có tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn khá phong phú; nhiều dân tộc thiểu số sinh sống, vùng căn cứ cách mạng, vùng có nhiều di tích lịch sử văn hoá, phong cảnh đẹp, núi non hùng vĩ, hoang sơ, nhiều lễ hội mang đậm bản sắc của đồng bào dân tộc…

- Các h­ướng khai thác và sản phẩm du lịch chủ yếu:

+ Hoạt động du lịch chính của không gian này là du lịch sinh thái rừng và văn hoá bản địa đồng thời có tính chất bổ trợ cho các sản phẩm du lịch thương mại, công vụ và du lịch nghỉ dưỡng biển đảo của tỉnh.

+ Địa bàn chính để tổ chức các hoạt động du lịch sinh thái là khu vực Khu bảo tồn thiên nhiên Krông Trai, hồ thủy điện Sông Hinh, hồ thuỷ điện sông Ba Hạ, các nguồn nước khoáng: Lạc Sanh, Phú Sen...

+ Hình thành một số buôn làng văn hoá du lịch của đồng bào các dân tộc thu hút khách du lịch (trước mắt ưu tiên khu vực trung tâm của thị trấn Hai Riêng và cụm xã của huyện Sông Hinh, ...).

+ Ẩm thực đặc trưng của vùng núi Sông Hinh gán với các hồ thuỷ điện…

- Đối tượng và thị trường khách du lịch chủ yếu của không gian du lịch này là khách du lịch nghỉ ngơi cuối tuần hoặc vào các dịp lễ hội, dân địa phương, khách từ TP Tuy Hoà, Khu kinh tế Nam Phú Yên; tương lai là khách từ các thị trường Duyên hải Nam Trung Bộ; khách du lịch quốc tế nghỉ dưỡng thuần túy dài ngày hoặc khách từ các khu nghỉ dưỡng biển của tỉnh đến đây theo các tour du lịch.

- Các tuyến du lịch có thể hình thành:

+ Tuyến du lịch nội tỉnh: Tuy Hòa - sông Hinh -  Sơn Hòa (Thời gian: 1 - 2 ngày): Các khu, điểm chính nằm trên tuyến du lịch này: suối nước nóng Phú Sen - hồ thủy điện Sông Hình - hồ thủy điện sông Ba Hạ - thị trấn Hai Riêng -  - Khu bảo tồn thiên nhiên Krông Trai - khu du lịch sinh thái Sơn Nguyên - thắng cảnh thác Kraitang, Hly, các buôn làng dân tộc như các làng văn hoá dân tộc buôn La Diêm…;

+ Tuyến du lịch Đông - Tây: Trung tâm không gian du lịch Phía Tây sẽ là điểm dừng chân của du khách trên tuyến du lịch từ Tuy Hoà lên Tây Nguyên hoặc ngược lại.

4. Đề xuất một số giải pháp phát triển du lịch huyện Sông Hinh:

1. Phát triển du lịch của huyện Sông Hinh phải đặt trong Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội của tỉnh, quy hoạch phát triển du lịch của tỉnh.

2. Phát huy tối đa nội lực, tranh thủ sự hổ trợ đầu tư của Trung ương, thu hút mạnh mẽ các nguồn lực từ các thành phần kinh tế đầu tư hạ tầng;

3. Đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, không dàn trải; ưu tiên đầu tư những điểm có lợi thế nội tại, có lợi thế so sánh, có sản du lịch độc đáo để đầu khai thác hiệu quả, tạo bước phát triển đột phá. Phối hợp chặt chẽ với các hoạt động du lịch của tỉnh, các vùng lân cận để đầu tư kết cấu hạ tầng, khai thác phát triển các điểm du lịch, hình thành các sản phẩm du lịch độc đáo mang màu sắc văn hoá dân tộc, có nét đặc thù riêng: sinh thái rừng, hồ, tắm nước khoáng, vui chơi giải trí, lễ hội dân gian.....

4. Tăng cường công tác giáo dục, nâng cao nhận thức của các cấp, cá ngành và cộng đồng về vai trò, vị trí của ngành du lịch trong phát triển kinh tế xã hội, bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể gắn với phát triển du lịch;

5. Phát triển du lịch gắn với bảo vệ môi trường theo hướng bền vững; khi thực hiện các dự án phát triển du lịch phải đánh giá và xử lý tác động môi trường; giữ gìn đa dạng sinh học, cảnh quan; khuyến khích phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.